En mijn tafelheer is Plato by Rob Wijnberg

Author:Rob Wijnberg [Wijnberg, Rob]
Language: nld
Format: epub
Publisher: Bezige Bij b.v., Uitgeverij De
Published: 2010-12-31T23:00:00+00:00

Voor verzoening is meer nodig dan mooie woorden

De Amerikaanse president Barack Obama lijkt het begrip verzoening hoog in het vaandel te dragen. Zijn eerste officiële rondreis door Europa leek er althans wel duidelijk op geënt. Zo sprak Obama zalvende woorden over een ‘hernieuwde samenwerking met Europa’ in Straatsburg – de stad die symbool staat voor de verzoening tussen Frankrijk en Duitsland na de Tweede Wereldoorlog.

Ook gaf de president ruiterlijk toe dat zijn eigen land zich de afgelopen jaren soms ‘arrogant’ en ‘afwijzend’ had opgesteld en beloofde hij nu beterschap: ‘Amerika zal verschillende perspectieven respecteren en consensus proberen te bewerkstelligen in plaats van zijn eigen wil op te leggen.’ Die verzoenende boodschap sprak hij enkele dagen later opnieuw uit tijdens een verrassingsbezoek aan de Iraakse hoofdstad Bagdad, waar hij zei ‘een nieuw hoofdstuk in de Amerikaanse betrokkenheid met de islamitische wereld’ tot stand te willen brengen.

In het licht van deze verzoeningspogingen van president Obama met andere culturen is het interessant om te weten dat verzoening nog niet zo heel lang een politiek begrip is. Tot de twintigste eeuw was verzoening voornamelijk een religieus concept, dat bijna uitsluitend werd gepredikt door de grote wereldgodsdiensten. Met name in het christendom speelt het begrip een centrale rol; sterker nog, het christelijke wereldbeeld is er praktisch volledig op gebaseerd.

Uitgangspunt van dat wereldbeeld is dat de mens van nature zondig is en zich daarom moet verzoenen met God via het leven, de dood en de wederopstanding van Jezus Christus. Hoe die verzoening in de praktijk precies tot stand kan worden gebracht, daarover bestaan binnen de Kerk veel meningsverschillen, maar in de meeste stromingen gaat het om een strikt individuele verzoening van de mens met God, doordat de eerste een zondevrij leven leidt in de geest van Jezus. Van collectieve verzoening tussen mensen onderling was hier dus nog nauwelijks sprake.

Dat veranderde vlak na de Tweede Wereldoorlog, toen verzoening een sterk gepolitiseerd begrip werd. Politici begonnen het begrip te gebruiken als middel om bevolkingsgroepen na een periode van hevig conflict en geweld weer bij elkaar te brengen. In de sociologie en filosofie kreeg deze praktijk zelfs een naam: politics of reconciliation – oftewel verzoeningspolitiek. De Amerikaanse socioloog John Paul Lederach, auteur van onder andere het boek The Journey Toward Reconciliation (1999), onderscheidde daarin vier cruciale componenten: waarheid, rechtvaardigheid, vergeving en vrede.

Hiermee beschreef Lederach vooral het proces van politieke verzoening: ten eerste moest de waarheid over het ontstane conflict worden achterhaald, zodat de aanstichters op rechtvaardige wijze konden worden terechtgesteld. Daarna moesten de slachtoffers hen vergeven, zodat uiteindelijk de vrede kon worden hersteld. Verzoening werd dus meer een collectief in plaats van een individueel proces. Hierin lag direct ook het grote probleem met politieke verzoening: critici stelden dat met name het proces van vergeving strikt persoonlijk is en dus nooit ‘kan worden afgedwongen door middel van politiek beleid’.

Om dit probleem het hoofd te bieden werd verzoening na 1945 ook sterk geïnstitutionaliseerd. Dat wil zeggen, er werden allerlei officiële instanties opgericht die als doel hadden verzoening tussen mensen tot stand te brengen.

Download

Copyright Disclaimer:
This site does not store any files on its server. We only index and link to content provided by other sites. Please contact the content providers to delete copyright contents if any and email us, we'll remove relevant links or contents immediately.